De FABklas is weer begonnen!

LegoborddetailAfgelopen vrijdag was de eerste sessie van de FABklas in dit schooljaar. Het is alweer het derde jaar dat we draaien. Ik had de avond ervoor slecht geslapen maar dat bleek eigenlijk onnodig. Ondanks dat we best wat nieuwe leden hadden, was het meteen een goede sessie. Meer dan goed eigenlijk, er is een cultuur ontstaan. Elkaar helpen, bezig zijn, lachen en lekker eten. Het is allemaal normaal geworden. Het is nog steeds ontroerend om te zien hoe leerlingen uit verschillende lagen, niveau en leeftijd, van de school zo met elkaar bezig zijn. Het contrast tussen het de ontspannen sfeer en het soms keiharde leren is daarbij de bonus. En dat allemaal in hun vrije tijd op vrijdag van 16.00 tot 19.00 uur. Het idee van de FABklas werkt eigenlijk veel beter dan het ooit bedacht is en dat komt door alle geweldige mensen, leerlingen en docenten, die er hun energie instoppen.

Dat betekent niet dat het niet beter kan. Er zijn echt wel zaken die wat jeuk geven. Het echt afmaken van projecten blijft bijvoorbeeld achter bij wanneer we dit in ons reguliere programma doen. Hoe krijgen we de omgeving zover dat het uitnodigt om het project helemaal af te maken? Ik dacht aan een soort ‘Hall of Fame’ waarbij de producten worden vastgelegd. Misschien moet ik meer gebruik maken van de Spin van MIT die Arjan heeft geregeld. Het is nog zoeken naar een goede vorm, ik lees nog wat literatuur uit Stanford. Hét idee is er nog niet.

LegobordWat ons ook niet beviel was het leanboard. De FABklas kent met opzet heel weinig structuur. De structuur die er is, is geleend uit de LeerKRACHT methodiek. Het leanbord is een statusbord waaromheen we ons bij de start en het einde verzamelen. Het is simpel, we beginnen met de vraag hoe iedereen zich voelt. Daarna vertelt elke deelnemer kort wat hij/zij gaat doen en of er hulp nodig is. Aan het eind komen we allemaal even kort terug op het proces van die dag en werken de deelnemers een statusbalkje bij waar ze de vorderingen bijhouden. Het werkt eigelijk heel goed maar…het was zo’n lelijk bord! Twee kastdeuren zijn met whiteboardfolie omgetoverd tot leanboard. Die folie werkt niet, teksten zijn lastig te verwijderen, wanneer je een tekst verwijdert met meer moeite dan je van een whiteboard mag verwachten, blijven er vlekken achter. Kijk maar in dit filmpje. Dat kan anders en het kan beter. Het idee kwam ik in een tweet van een van de vele makerspaces die ik volg. Een leanboard van Lego! Gewoon wat Lego-grondplaten tegen de kast en daarna met steentjes letters maken. Voor het saaie zakelijk stuk van het bord heb ik voor degelijk rood gekozen.
We kunnen verder kort zijn. Het bord ziet er geweldig uit en alle deelnemers gingen er direct mee spelen. Helaas was de Lego al snel op. Wel echt een verbetering!

Een ander punt is dit blog. Het is ooit bedoeld als een plek voor de leerlingen om te gebruiken. Om hun vorderingen te delen. Dit is een belangrijk punt in de Maker Movement. Na twee jaar proberen weet ik dat een blog niet de juiste vorm is. Ik neem het ze niet kwalijk, ik sta ook enigszins op gespannen voet met het geschreven woord. Door een tweet van Rob van Bakel, de flipkoning uit Brabant (check hier zijn kanaal),  hoorde ik van een Boogie Board. Een simpel apparaat dat werkt als een digitaal notitieblok.

Het leek me in eerste instantie een geweldig apparaat voor in de les. Je kunt namelijk een aantekening maken en deze tegelijk, via je computer, op de beamer laten zien. Daarna kan je aantekeningen opslaan en bijvoorbeeld nog versturen naar een leerling die de les heeft gemist. Later bedacht ik me dat het zo superlaagdrempelig is. Het werkt snel en ook hier wil iedereen even mee rommelen. Een prima eigenschap wanneer je graag wat woorden van de deelnemers van de FABklas wil vangen. Daarnaast is het gewoon ook een fysiek ding.

Aan het begin van een sessie geef ik het fysiek apparaat aan één van de deelnemers. We hebben naast een kastmeester (degene die erop toeziet dat de FABklas-kast netjes blijft) nu ook een blogbeurt. Schrijf wat over je eigen project, ga als een reporter langs alle deelnemers, maar leg iets van deze sessie vast zodat we het kunnen delen. De opgeslagen notities komen in mijn Evernote waarna het maar een kleine stap is om die op dit blog te plaatsen. Best een briljant plan. Tot je thuis Evernote opent. Hieronder volgen een aantal van de opgeslagen notities. Niet allemaal dus. U kunt wellicht raden wat je allemaal kan uithalen als leerling. De details zal ik u besparen maar afgaande op wat ik zag is biologie een populair vak. Gelukkig maar! Hopelijk na elke sessie steeds meer een verbetering 🙂

Per-Ivar Kloen

De beker van Victor

Schermafbeelding 2015-05-05 om 22.47.13Victor Hupe is een enthousiaste leerling van de FABklas. Hij zit in 5 VWO en was vanaf het begin (het schooljaar 2013/2014) bij de FABklas van de partij. Zijn eerste project was een houten fiets. Uren en uren heeft hij besteed aan het bestuderen van de fiets en het vertalen van de fietstechniek in hout. Een prachtig leerproces waarbij hij vooral alles zelf heeft uitgezocht en als resultaat had dat hij inderdaad een houten fiets maakte waar (heel voorzichtig) op te fietsen was. Hij heeft er de pers nog mee gehaald. Victor: “Mijn pa zei: maak bijvoorbeeld eens een fiets. Ik dacht: dat kan ik eigenlijk wel.

Een week of drie geleden lag Victor in bed en kom niet slapen, “dan komen de beste ideeën” Hij dacht aan de McDonalds beker die hij zojuist gehanteerd had. “Zou het niet gaaf zijn als er al een handafdruk in de beker zit?” Hij brainstormde de volgende dag wat met zijn pa. Conclusie: “Ik maak een beker met een gleuf erin. Voor kinderen. ”.

IMG_6682 Een beker dus die voor kinderhanden makkelijk vast te houden is. Eerste maakte hij een “negatieve beker” van een stuk makkelijk te bewerken balsahout. Met de schuurmachine en de zaagmachine was dit snel gemaakt. Met deze “negatieve beker” probeerde Victor een positieve beker te maken met de vacuümvormer. Deze vacuümvormer maakt een stuk plastic zo warm dat hij vervormbaar. Dat stuk plastic wordt over de vorm (in dit geval de beker) gelegd en de lucht wordt eronderuit getrokken. Dan wordt het plastic over de vorm heen getrokken.

BEKERHelaas werkte dit niet helemaal goed. Het was een te diep ontwerp: het plastic kon de bodem niet bereiken. Even met de docenten van de FABklas overlegd en besloten het te maken met de 3D printer. Het programma Tinkercad is daar uitermate geschikt voor. Victor leerde de basisbeginselen van het programma tijdens de informaticales in een lesuur; “heel handig dat het een online tool is, kon ik er overal aan werken. Na een paar iteraties Whatsappte Victor zijn FABklas leraar. Of hij het uit mocht komen printen. “Vanzelfsprekend!” is dan natuurlijk het antwoord. Samen met onze onvolprezen TOA, Rolf zette hij de betrouwbare Felix printer aan. Het is een prototype dus op de “slechtste” (lees meest grove) instellingen. Vier en half uur later was de printer klaar.

nichtjeneefjeNa even gecheckt te hebben of PLA “food safe” is (en dat is het), nam Victor het mee naar zijn neefje en nichtje. Laurens en Sophie. Na een beetje wennen voelde het voor beiden heel natuurlijk. Wel merkte Victor op dat het voor de grotere handen van Sophie iets lastiger was. Verder kent de beker nog wat scherpe randjes waar Victor nog aan wil werken.

Als hij helemaal af is, printen we hem nog een keer netjes en gaan dan eens kijken of we hem in een ander materiaal kunnen laten printen bij Shapeways bijvoorbeeld.

Hoe dan ook een schitterend voorbeeld van een leerling die zichzelf dingen leert om mooie dingen te maken.

Kijk! FABklassers!

In de reeks Jong geleerd 2.0 bracht Mijn Kind Online (onderdeel van Kennisnet) een nieuwe brochure uit over de mogelijkheden die Maker Education biedt aan het onderwijs.

Schermafbeelding-2015-03-18-om-21.10.44Met veel interviews: Berry Nieskens van het Hyperion, Robin Platjouw over zijn Makerslab op de Basisschool, Erik Hofmanover het vak Design & Innovation op het VMBO-TL Focus in Harderwijk en zijn leerling Robin die een app maakte, de twee leerlingen Jos en Joren die de Sudokuplotter maakten (en daar hier ook al over schreven) en Marten Hazelaar een van de docenten van de FABklas van de Populier en twee van zijn leerlingen: Lotte met haar zelfgemaakte bel en Victor met zijn houten fiets.

Zeer lezenswaardig en vol tips. Klik hier om de brochure te downloaden.

Bezoekje aan de FABklas

i1Vrijdagmiddag 20 februari, start van de voorjaarsvakantie in Den Haag. Uitgelaten springen leerlingen op de fiets naar huis. Maar niet allemaal. In het sciencelokaal van De Populier wachten zo´n 20 leerlingen op de start van FABKLAS. Ze gaan vandaag weer mooie dingen maken. Wat motiveert deze leerlingen om na schooltijd op school aan het werk te blijven? Deze vraag speelt al dagen in mijn hoofd.

Docenten Per-Ivar Kloen en Arjan van der Meij openen met veel vrolijkheid de les: voelen jullie je ok, heb je zin? Iedereen vertelt wat hij of zij vandaag wil doen. Direct worden de uitdagingen ervan benoemd en eventueel hulp aangeboden. Na de aftrap stort iedereen zich op een schaaltje M&M´s en gaat aan de slag. De rector van De Populier, Henk Ordelman,  vertelt me hoe belangrijk hij het vindt dat het soms een feestje is op school. Hij maakt daar graag ruimte voor. Het is duidelijk dat hij trots is op de docenten van het scienceteam.

i3De leerlingen gaan enthousiast aan het maken. Ze werken aan verschillende ontwerpen voor een broedmachine, kattenbak, robotarm, ijsauto, leddomino, houten doosje en camerastabilisator. Trots laten ze het resultaat zien aan medeleerlingen en docenten als het goed gaat. Intussen worstelen ze met een zaagmachine die niet door het hout komt, een autootje dat maar half wil rijden, ledlampjes die het niet doen en verkeerd gelijmde onderdelen van de kattenbak. De docenten helpen waar nodig. Ze genieten mee.

Wat is hier nu de magie, waarom zijn deze leerlingen en docenten zo gemotiveerd? Ze vinden het allemaal echt heel leuk, maar waarom? Sommige leerlingen zeggen dat het ´t maken van dingen is, waar ze zo enthousiast van worden. Anderen vinden het vooral leuk omdat ze interessante dingen leren, zoals ontwerpen en programmeren. Ook noemt een aantal leerlingen de manier van werken, het ´helemaal zelf doen´. Wat er als resultaat uit komt, verrast vaak.

i12De Fabklas is buiten schooltijd en alleen voor kleine en vaste groep leerlingen. Het is een soort mix van knutselclub en een scienceles. Zou zoiets tijdens de reguliere lessen ook kunnen? En vooral: wat werkt wel en wat werkt niet? Is het ´t maken, zijn het de enthousiaste docenten of zijn het de 21st century skills? En is dit soort lessen wel in te passen in het onderwijs? Kost het niet teveel tijd en wat leren leerlingen er nu precies? Interessante vragen om verder op te puzzelen.

Het enthousiasme en motivatie blijft zichtbaar aanwezig, de hele Fabklas. Tussendoor is er eten. Grappig om te zien dat de meeste leerlingen dit rap wegwerken om verder te kunnen knutselen. Je krijgt zin om mee te doen!

Inge de Wolf

Per-Ivar: Onderwijspionier van het jaar 2014

Op vrijdag 23 mei 2014 werd in het Koetshuis van kasteel Nyenrode, de oprichter van de FABklas, Per-Ivar Kloen, gekozen tot Onderwijspionier van het jaar 2014. Na een spannende middag waarin Per-Ivar vertelde waarom de FABklas zo belangrijk voor hem, voor het onderwijs maar vooral voor de leerlingen is, werd hij uit bijna veertig andere pioniers gekozen als boegbeeld. De jury bestond uit belangrijke mensen uit het onderwijs. De prijs: 500 euro, een certificaat voor een innovatieworkshop bij Nyenrode en een prachtige ge-3d-printe bokaal. Klik hieronder voor de foto’s en daaronder voor een (niet extreem scherpe) video van het moment van de bekendmaking en de toespraak van Per-Ivar. Binnenkort gaan we het natuurlijk vieren met onze leerlingen!

Geluiden uit de FABklas

Drumpads
Drumpads van Jonne

Het is de laatste tijd wat stil geweest op ons blog maar dat wil niet zeggen dat er niets is gebeurd! Integendeel, het gonsde en zoemde van bedrijvigheid in en rond de FABklas. We hebben in de tussentijd behoorlijk wat bezoek gehad. Onder andere natuurkunde docent en flip-de-klas koning Rob van Bakel kwam een kijkje nemen, net als Sjoerd Dirk Meijer, de uitvinder van Shrimpkey (homemade makeymakey). Beide waren super enthousiast! Inmiddels zijn er ook FABklassers op de gevoelige plaat vastgelegd. Wietse van Bruggen van Kennisnet is langs geweest om een film te maken over de FABklas en vijf FABklassers zijn naar de studio van Koos Breukel in Amsterdam afgereisd. Onze leerlingen hebben het geluk dat ze komend jaar op cover van hét onderwijsblad van12tot18 komen. Supergaaf natuurlijk!

We zijn heel blij met alle aandacht die we krijgen en hopen echt dat hierdoor veel mensen in aanraking met deze geweldige manier van onderwijs. Want daar is het ons om te doen!

Na elke bijeenkomst worden de leerlingen gevraagd een online formulier in te vullen met daarop drie vragen. Ben je tevreden over de bijeenkomst, heb je nog een tip voor de volgende keer en beschrijf in vijf zinnen wat je deze keer hebt gedaan. Hieronder volgen wat geluiden uit de FABklas. 

 

Het geluid van zagen

Fiets victor

Het zagende geluid komt van Victor! Hij is bezig met het maken van een houten fiets. Vaak werkt hij alleen in een aparte ruimte waar hij in no-time een dun laagje zaagsel om zich heen verzamelt. Victor (V4) werkt zeer zelfstandig en doelgericht aan zijn project. Dit zegt hij er zelf over:

Vandaag ben ik gaan werken aan een (dit keer houten) prototype voor mijn houten fiets. Ik heb nog een prototype gemaakt want als mijn fiets het in het klein doet weet ik zeker dat hij het ook in het groot doet en dat wist ik niet zeker met mijn andere prototype dat van een andere materiaal is. Ik kan de volgende keer misschien beginnen aan mijn echte fiets, ik moet nog even kijken hoe het allemaal loopt maar ik heb er wel nu al zin in!

Na de sessie waar het door Victor bestelde hout was binnengekomen was dit zijn reactie:

Ik begon vandaag met veel energie omdat ik veel wilde doen omdat ik voor het eerst aan mijn echte op ware grote houten fiets kon gaan werken. Ik begon met het tekenen van de stukken die ik vervolgens ging uit zagen. Mij werd op een zeker moment verteld dat het waarschijnlijk sneller zou gaan als ik de decoupeerzaag zou gebruiken. Dat bleek ook zou te zijn waardoor ik nu precies heb afgekregen wat ik deze les had willen doen. Ik ben dus SUPER tevreden.

Er zullen nog heel veel uitdagingen volgen om tot een werkende fiets te komen. Ik vertrouw erop dat hij die stuk voor stuk zal tackelen maar wat een plezier om hem zo aan het werk te zien.

Lees verder Geluiden uit de FABklas

Maken: de nieuwe iPad?

Seymour Papert
Seymour Papert

Onlangs zette René Kneyber in dit lijstje het maken tegenover de iPad . “Het maken is de nieuwe iPad”. In veel opzichten kan je de iPad tegenover het maken zetten. Het was de filosofie van Steve Jobs om een zo goed mogelijke gebruikerservaring te krijgen. Technologie keurig glad gestreken met zo min mogelijk haken en ogen. Het maken, en dan de computer binnen het maken in het bijzonder, moet volgens Papert zoveel mogelijk haken en ogen krijgen. Waar de iPad je zoveel mogelijk probeert weg te houden van de techniek nodigt Papert je uit die techniek juist te ontrafelen en je fantasie te gebruiken.

Precies met die reden is de Raspberry Pi ontworpen. Klooien met een een computer in de hoop meer kinderen met programmeren in aanraking te laten komen. Laat de computer doen wat jij wil of maak een computer die doet wat jij wil(zie filmpje). Het kan allemaal. Het is echt een te gek apparaat! Het mooie is, de Raspberry Pi kost maar €35. Wanneer je er een standalone computer van wilt maken, moet er nog wel toetsenbord, muis, wifi en monitor aan toegevoegd worden. In het totaal ben je dan per leerling voor €180 klaar. Hiermee heb je dan een computer waarmee leerlingen kunnen programmeren in Python, Scratch waarbij ze via de GPIO-pinnen iets in de buitenwereld (of v.v.) kunnen aansturen bijvoorbeeld een lamp. In de laatste versie draait Minecraft ook nog eens op de Pi.

Dat zette mij aan het denken. Wanneer scholen investeringen voor elkaar weten te krijgen om iPad klassen/lokalen/scholen te creëren dan moet het ook lukken om Maker klassen/lokalen/scholen te creëren. Hieronder rekening ik voor wat voor materiaal je kunt aanschaffen inplaats van een stapel iPads. Ik ga daarbij uit van een totale investering van 30 iPads = 30 x €400 = €12000

In het totaal voor deze set ben je €9000 kwijt. Dan is er nog €3000 over om allerlei materiaal van te kopen.

Wellicht is deze set wat te veel georiënteerd op de programmeer- en elektronicakant. Dit heeft als voordeel dat de gebruikskosten laag blijven en er toch veel mogelijk is. Wat ik ermee duidelijk wil maken is dat voor wie wil, de financiële drempel geen probleem hoeft te zijn. Wanneer je als school geld kunt vrijmaken voor een set iPads kun je daar ook een Makerlokaal, hackerspace, FABlab of hoe je het noemen wil, voor realiseren.

Maar de docenten/leerkrachten dan? Weten die wel hoe je daarmee moet werken? Vast niet allemaal maar dat is het mooie. De leerlingen voelen die drempel over het algemeen veel minder. Leer met de leerlingen en begin gewoon. Word je elk jaar een beetje beter.

Voor wie zelf verder wil rekenen: makerklas excelsheet met prijzen en linkjes.