Bezoekje aan de FABklas

i1Vrijdagmiddag 20 februari, start van de voorjaarsvakantie in Den Haag. Uitgelaten springen leerlingen op de fiets naar huis. Maar niet allemaal. In het sciencelokaal van De Populier wachten zo´n 20 leerlingen op de start van FABKLAS. Ze gaan vandaag weer mooie dingen maken. Wat motiveert deze leerlingen om na schooltijd op school aan het werk te blijven? Deze vraag speelt al dagen in mijn hoofd.

Docenten Per-Ivar Kloen en Arjan van der Meij openen met veel vrolijkheid de les: voelen jullie je ok, heb je zin? Iedereen vertelt wat hij of zij vandaag wil doen. Direct worden de uitdagingen ervan benoemd en eventueel hulp aangeboden. Na de aftrap stort iedereen zich op een schaaltje M&M´s en gaat aan de slag. De rector van De Populier, Henk Ordelman,  vertelt me hoe belangrijk hij het vindt dat het soms een feestje is op school. Hij maakt daar graag ruimte voor. Het is duidelijk dat hij trots is op de docenten van het scienceteam.

i3De leerlingen gaan enthousiast aan het maken. Ze werken aan verschillende ontwerpen voor een broedmachine, kattenbak, robotarm, ijsauto, leddomino, houten doosje en camerastabilisator. Trots laten ze het resultaat zien aan medeleerlingen en docenten als het goed gaat. Intussen worstelen ze met een zaagmachine die niet door het hout komt, een autootje dat maar half wil rijden, ledlampjes die het niet doen en verkeerd gelijmde onderdelen van de kattenbak. De docenten helpen waar nodig. Ze genieten mee.

Wat is hier nu de magie, waarom zijn deze leerlingen en docenten zo gemotiveerd? Ze vinden het allemaal echt heel leuk, maar waarom? Sommige leerlingen zeggen dat het ´t maken van dingen is, waar ze zo enthousiast van worden. Anderen vinden het vooral leuk omdat ze interessante dingen leren, zoals ontwerpen en programmeren. Ook noemt een aantal leerlingen de manier van werken, het ´helemaal zelf doen´. Wat er als resultaat uit komt, verrast vaak.

i12De Fabklas is buiten schooltijd en alleen voor kleine en vaste groep leerlingen. Het is een soort mix van knutselclub en een scienceles. Zou zoiets tijdens de reguliere lessen ook kunnen? En vooral: wat werkt wel en wat werkt niet? Is het ´t maken, zijn het de enthousiaste docenten of zijn het de 21st century skills? En is dit soort lessen wel in te passen in het onderwijs? Kost het niet teveel tijd en wat leren leerlingen er nu precies? Interessante vragen om verder op te puzzelen.

Het enthousiasme en motivatie blijft zichtbaar aanwezig, de hele Fabklas. Tussendoor is er eten. Grappig om te zien dat de meeste leerlingen dit rap wegwerken om verder te kunnen knutselen. Je krijgt zin om mee te doen!

Inge de Wolf

Per-Ivar: Onderwijspionier van het jaar 2014

Op vrijdag 23 mei 2014 werd in het Koetshuis van kasteel Nyenrode, de oprichter van de FABklas, Per-Ivar Kloen, gekozen tot Onderwijspionier van het jaar 2014. Na een spannende middag waarin Per-Ivar vertelde waarom de FABklas zo belangrijk voor hem, voor het onderwijs maar vooral voor de leerlingen is, werd hij uit bijna veertig andere pioniers gekozen als boegbeeld. De jury bestond uit belangrijke mensen uit het onderwijs. De prijs: 500 euro, een certificaat voor een innovatieworkshop bij Nyenrode en een prachtige ge-3d-printe bokaal. Klik hieronder voor de foto’s en daaronder voor een (niet extreem scherpe) video van het moment van de bekendmaking en de toespraak van Per-Ivar. Binnenkort gaan we het natuurlijk vieren met onze leerlingen!

Geluiden uit de FABklas

Drumpads
Drumpads van Jonne

Het is de laatste tijd wat stil geweest op ons blog maar dat wil niet zeggen dat er niets is gebeurd! Integendeel, het gonsde en zoemde van bedrijvigheid in en rond de FABklas. We hebben in de tussentijd behoorlijk wat bezoek gehad. Onder andere natuurkunde docent en flip-de-klas koning Rob van Bakel kwam een kijkje nemen, net als Sjoerd Dirk Meijer, de uitvinder van Shrimpkey (homemade makeymakey). Beide waren super enthousiast! Inmiddels zijn er ook FABklassers op de gevoelige plaat vastgelegd. Wietse van Bruggen van Kennisnet is langs geweest om een film te maken over de FABklas en vijf FABklassers zijn naar de studio van Koos Breukel in Amsterdam afgereisd. Onze leerlingen hebben het geluk dat ze komend jaar op cover van hét onderwijsblad van12tot18 komen. Supergaaf natuurlijk!

We zijn heel blij met alle aandacht die we krijgen en hopen echt dat hierdoor veel mensen in aanraking met deze geweldige manier van onderwijs. Want daar is het ons om te doen!

Na elke bijeenkomst worden de leerlingen gevraagd een online formulier in te vullen met daarop drie vragen. Ben je tevreden over de bijeenkomst, heb je nog een tip voor de volgende keer en beschrijf in vijf zinnen wat je deze keer hebt gedaan. Hieronder volgen wat geluiden uit de FABklas. 

 

Het geluid van zagen

Fiets victor

Het zagende geluid komt van Victor! Hij is bezig met het maken van een houten fiets. Vaak werkt hij alleen in een aparte ruimte waar hij in no-time een dun laagje zaagsel om zich heen verzamelt. Victor (V4) werkt zeer zelfstandig en doelgericht aan zijn project. Dit zegt hij er zelf over:

Vandaag ben ik gaan werken aan een (dit keer houten) prototype voor mijn houten fiets. Ik heb nog een prototype gemaakt want als mijn fiets het in het klein doet weet ik zeker dat hij het ook in het groot doet en dat wist ik niet zeker met mijn andere prototype dat van een andere materiaal is. Ik kan de volgende keer misschien beginnen aan mijn echte fiets, ik moet nog even kijken hoe het allemaal loopt maar ik heb er wel nu al zin in!

Na de sessie waar het door Victor bestelde hout was binnengekomen was dit zijn reactie:

Ik begon vandaag met veel energie omdat ik veel wilde doen omdat ik voor het eerst aan mijn echte op ware grote houten fiets kon gaan werken. Ik begon met het tekenen van de stukken die ik vervolgens ging uit zagen. Mij werd op een zeker moment verteld dat het waarschijnlijk sneller zou gaan als ik de decoupeerzaag zou gebruiken. Dat bleek ook zou te zijn waardoor ik nu precies heb afgekregen wat ik deze les had willen doen. Ik ben dus SUPER tevreden.

Er zullen nog heel veel uitdagingen volgen om tot een werkende fiets te komen. Ik vertrouw erop dat hij die stuk voor stuk zal tackelen maar wat een plezier om hem zo aan het werk te zien.

Lees verder

Maken: de nieuwe iPad?

Seymour Papert
Seymour Papert

Onlangs zette René Kneyber in dit lijstje het maken tegenover de iPad . “Het maken is de nieuwe iPad”. In veel opzichten kan je de iPad tegenover het maken zetten. Het was de filosofie van Steve Jobs om een zo goed mogelijke gebruikerservaring te krijgen. Technologie keurig glad gestreken met zo min mogelijk haken en ogen. Het maken, en dan de computer binnen het maken in het bijzonder, moet volgens Papert zoveel mogelijk haken en ogen krijgen. Waar de iPad je zoveel mogelijk probeert weg te houden van de techniek nodigt Papert je uit die techniek juist te ontrafelen en je fantasie te gebruiken.

Precies met die reden is de Raspberry Pi ontworpen. Klooien met een een computer in de hoop meer kinderen met programmeren in aanraking te laten komen. Laat de computer doen wat jij wil of maak een computer die doet wat jij wil(zie filmpje). Het kan allemaal. Het is echt een te gek apparaat! Het mooie is, de Raspberry Pi kost maar €35. Wanneer je er een standalone computer van wilt maken, moet er nog wel toetsenbord, muis, wifi en monitor aan toegevoegd worden. In het totaal ben je dan per leerling voor €180 klaar. Hiermee heb je dan een computer waarmee leerlingen kunnen programmeren in Python, Scratch waarbij ze via de GPIO-pinnen iets in de buitenwereld (of v.v.) kunnen aansturen bijvoorbeeld een lamp. In de laatste versie draait Minecraft ook nog eens op de Pi.

Dat zette mij aan het denken. Wanneer scholen investeringen voor elkaar weten te krijgen om iPad klassen/lokalen/scholen te creëren dan moet het ook lukken om Maker klassen/lokalen/scholen te creëren. Hieronder rekening ik voor wat voor materiaal je kunt aanschaffen inplaats van een stapel iPads. Ik ga daarbij uit van een totale investering van 30 iPads = 30 x €400 = €12000

In het totaal voor deze set ben je €9000 kwijt. Dan is er nog €3000 over om allerlei materiaal van te kopen.

Wellicht is deze set wat te veel georiënteerd op de programmeer- en elektronicakant. Dit heeft als voordeel dat de gebruikskosten laag blijven en er toch veel mogelijk is. Wat ik ermee duidelijk wil maken is dat voor wie wil, de financiële drempel geen probleem hoeft te zijn. Wanneer je als school geld kunt vrijmaken voor een set iPads kun je daar ook een Makerlokaal, hackerspace, FABlab of hoe je het noemen wil, voor realiseren.

Maar de docenten/leerkrachten dan? Weten die wel hoe je daarmee moet werken? Vast niet allemaal maar dat is het mooie. De leerlingen voelen die drempel over het algemeen veel minder. Leer met de leerlingen en begin gewoon. Word je elk jaar een beetje beter.

Voor wie zelf verder wil rekenen: makerklas excelsheet met prijzen en linkjes. 

We zijn begonnen hoor…

Het is vlak voor de kerstvakantie en we hebben er net twee bijeenkomsten opzitten van FABklas. Wat ongeveer een jaar geleden begon als een idee, is nu ineens werkelijkheid. Dat is het mooie van de subsidie van de onderwijspioniers: je kunt het zelf naar eigen inzicht invullen. Om eerlijk te zijn was ik stikzenuwachtig voor de eerste bijeenkomst. Was alles er? Vinden we de goede toon? Het is natuurlijk geen les. Uit de ervaringen met ons eigen knutselclubje plakkenenknippen weet ik dat het begin lastig is. Iedereen moet even op gang komen, een project vinden om in te kruipen.

leanbord
Leanbord FABklas

Om 16.00 uur op vrijdagmiddag stonden er 15 leerlingen en 3 collega’s (in hun vrije tijd, van één zelfs de vrije dag!) klaar om te beginnen aan het avontuur. Beginnen met de huishoudelijke mededelingen; daar ontkom je niet aan maar gelukkig was het lijstje kort. Het is geen les. Telefoons, eten, drinken, het mag allemaal. Er is maar weinig wat moet.

Dit moet wel:

  • We starten als groep om 16.00 uur, staand om het leanbord (zie foto) Elke leerling vertelt wat hij/zij deze keer van plan is te doen en of daar nog hulp bij nodig is.
  • Vanaf 17.00 uur mag er gegeten worden (er zijn broodjes en beleg)
  • Om 18.30 uur verzamelen we om het leanbord en vertelt iedereen wat er die dag is gedaan. Daarna is het gezamelijk opruimen. Meer is het niet.
  • Nog één ding dan. om een bijdrage te leveren aan dit blog vraag ik de leerlingen om in ongeveer 5 zinnen te vertellen wat ze hebben gedaan. Hieronder een greep uit de reactie tot nu toe.

“Vandaag ben ik samen  bezig geweest met programmeren wat wel redelijk lukte. Ook hebben we een 3D autootje geprint als prototype voor onze spionage auto. Helaas was het autootje nog niet helemaal af toen we naar huis moesten.”

“Ik heb een beetje met MakeyMakey zitten kloten, de mogelijkheden bekeken, en geleidende verf (Bare Conductive) uitgeprobeerd op stukjes hout. Die heb ik op de MakeyMakey aangesloten, en met een voorgeprogrammeerd programma had ik dan al een soort van drums. Voor de rest heb ik nog niet heel veel uitgevoerd :)”

“Een goede uitleg gekregen over alles wat, over en hoe de fabklas werkt. Ik vond het trouwens best goed georganiseerd. Ik heb vooral geknutseld met de LittleBits en rondgekeken bij andere fabklassers. Ook heb ik snel een lamp met sensor gemaakt in het groen. Helaas werkt een sensor niet als een schakelaar en werkt dus alleen als je er blijft boven bewegen. Ik heb na de les daarom een schakelaar besteld. Volgende keer ga ik dus daar aan verder. Ik kan niet wachten tot de volgende keer!”

“Verder gewerkt met de bestelde producten, geleerd over hoe je een led kan programmeren met Arduino en natuurlijk veel plezier gehad. Toen ik bezig was was mijn geduld opgeraakt en begon te experimenteren met een (eh… draaiding?) en een led. Toen ik thuis was ben ik begonnen aan een ander project van een fabklasser. Ik had een scherm liggen en heb er dit mee gedaan: http://youtu.be/zL_HAmWQTgA Tot de volgende keer!”

“Ik heb een ontwerp voor mijn fiets gemaakt. Ik heb hier vandaag een prototype van gemaakt. Ik heb ook gekeken naar wat voor glasvezel ik zou gebruiken om tussen het hout te plaatsen. Ik ga dus de volgende keer beginnen aan het maken van de echte fiets. Het was verder leuk om te zien hoe andere mensen ook een stap verder kwamen met de hulp die zij nodig hadden.”
Wat heb ik deze keer gedaan bij de FABklas? (30 November) Ik ben begonnen met het maken van mijn onbekijkbare scherm. Ik heb eerst de polarisatie filter van het scherm gehaald. Toen heb ik het scherm lijm vrij gemaakt met wat wasbenzine. Ik hoop de volgende keer een goed werkende bril te kunnen maken.”
“Wat heb ik deze keer gedaan bij de FABklas? (13 December 2013) Ik heb eerst van tevoren mijn onbekijkbare scherm afgemaakt. Daarna ben ik begonnen met het maken van een Spoutbot. Ik ben daar nu bijna op de helft mee en ik hoop het de volgende keer te kunnen afmaken. Het enige wat ik er verder over kan zeggen is dat het weer onwijs leuk was.”
Om leerlingen zo hard aan het werk te zien op vrijdagmiddag van 16.00 uur tot 19.00 uur is bijzonder. Dat ze het vervolgens ook nog eens heel leuk vinden en echt veel leren…tja…dat is…geweldig. Dat gaf een kick! Aan ons allemaal! Niet alleen de leerlingen stuiterden het lokaal uit naar huis… Daarom sluit ik me helemaal aan bij het volgende sentiment:
Ik kijk nu al uit naar de volgende keer, ook al betekent dat dat de vakantie voorbij is : )”

 

Nog heel even en dan start FABklas

Het duurt niet lang meer of we gaan beginnen. Het inschrijven voor FABklas is gestart en op 29 november staat de eerste bijeenkomst op het programma. We zijn reuze benieuwd welke 15 leerlingen zich in dit avontuur met ons willen storten. Want een avontuur gaat het worden. We hebben nog geen idee waar het naar toe gaat, welke dingen er gemaakt gaan worden, of en wat er geleerd gaat worden. Alles ligt open, docent en leerling leren met elkaar.

De achterliggende periode heb ik me vooral verdiept in de achtergrond van de maker movement (#makermovement) en maker education (#makered). Hoe doen andere fablabs/makerspaces het? Wat voor apparatuur hebben ze? Gelukkig is er ontzettend veel te vinden bijvoorbeeld deze inventarislijst of deze handleiding voor een makerspace. Voor wie interesse heeft en compact alles bij elkaar in één boek wil hebben is Invent To Learn een aanrader, of beter, een must.

Met FABklas willen we een ruimte creëren waar onze leerlingen zelf, naar eigen idee, dingen kunnen maken. Op onze school hebben we behoorlijk wat apparatuur (houtbewering, lasercutter, vacuümvormer, 3D-printer) en materiaal (arduino’s, elektronica, LEGO mindstorms) tot onze beschikking. Je zou kunnen zeggen dat het al een makerspace is. En dat is het ook: elke eerste maandag van de maand komen o.a. een aantal docenten en oud-leerlingen bij elkaar om dingen te maken. (zie www.plakkenenknippen.nl) Met FABklas hebben we een subsidie hebben gekregen waardoor er ruimte is om materiaal aan te schaffen. Ik ben op zoek gegaan naar apparatuur en materiaal wat toegankelijk is voor onze leerlingen en tegelijkertijd op veel manieren is in te zetten. Het is een hele lijst geworden maar hieronder vind je drie voorbeelden.